Η περίοδος της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο

  Το 1192 ο Γκυ ντε Λουζινιάν, μετά από τη σύντομη κυριαρχία του Ριχάρδου και των Ναϊτών, αγόρασε το νησί της Κύπρου από τους τελευταίους, εγκαινιάζοντας την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Η Φραγκοκρατία διήρκεσε μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα, το 1489, όταν το νησί παραχωρήθηκε στη δημοκρατία της Βενετίας. Κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας το νησί υπαγόταν στην εξουσία των βασιλιάδων της δυναστείας των Λουζινιανών, με έδρα τους τη Λευκωσία. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από την εισαγωγή του φεουδαρχικού συστήματος, αλλά και από την προσπάθεια αποδυνάμωσης της ορθόδοξης εκκλησίας, ιδρύοντας τη λατινική. Γενικά η περίοδος της Φραγκοκρατίας σηματοδοτείται από "τη δυστυχία, την εκμετάλλευση και την καταπίεση του ντόπιου ελληνισμού της Κύπρου". 

  Ανάμεσα στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν την περίοδο τυγχάνουν ιδιαίτερης αναφοράς τα γεγονότα που σχετίζονται, με την κατάληψη της Άκρας των Μαμελούκων, την προσωρινή κατάληξη του νησιού από τους Γενουάτες, την επανάσταση του Ρε Αλέξη, τη διαμάχη ανάμεσα στην ορθόδοξη και τη λατινική εκκλησία, αλλά και την παραχώρηση της Κύπρου στη Βενετία. Τέλος θα παρουσιαστεί με συντομία η πνευματική παραγωγή και η τέχνη της εποχής. 

  Ειδικότερα το 1291, επί της βασιλείας του Ερρίκου Β', έλαβε χώρα η πολιορκία της Άκρας, αλλά και η κατάληψη του βασιλείου της Ιερουσαλήμ, από τους μουσουλμάνους Μαμελούκους της Αιγύπτου. Η εξέλιξη αυτή, κατέστησε το νησί ως το "μοναδικό οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό προγεφύρωμα" της Δύσης στον κόσμο της Ανατολής. Τότε, το λατινικό στοιχείο ενισχύθηκε μετά την έλευση χριστιανών, στρατιωτών, αξιωματούχων και εμπόρων. Ο Ερίκος προβαίνει στην παραχώρηση εμπορικών προνομίων στους Γενουάτες, Πισσάτες, Καταλανούς και Βενετούς, προκαλώντας δυσμενείς επιπτώσεις τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Το νησί υπέφερε από τις συνεχείς αντιζηλίες ανάμεσα στους εμπόρους. Ταυτόχρονα, χάρη στις εκτεταμένες εμπορικές συναλλαγές, εισέρεε πλούτος στο νησί.Τον 14ο αιώνα, οι Γενουάτες με αφορμή ένα περιστατικό κατά τη διάρκεια της στέψης, εισβάλλουν στην Αμμόχωστο και σ' άλλες πόλεις. Ειδικότερα, τη στιγμή της στέψης νέου βασιλιά, του Πέτρου Β' στην Αμμόχωστο, οι Γενουάτες με τους Βενετούς συγκρούονται τη στιγμή της τέλεσης ενός εθίμου. Οι τελευταίοι απαίτησαν να κρατήσουν το δεξιό αντί το αριστερό χαλινάρι του αλόγου του βασιλιά την ώρα της πομπής. Τότε, οι Γενουάτες αντέδρασαν, εφόσον η παράδοση όριζε πως οι ίδιοι κατείχαν το δικαίωμα να κρατούν το δεξιό χαλινάρι. Της προαναφερόμενης σύγκρουσης, ακολούθησε η εισβολή ισχυρών ναυτικών δυνάμεων αρχικά στην Αμμόχωστο, και εν συνεχεία στη Λεμεσό και την Πάφο. Η γενουατική επίθεση επέφερε δυσμενείς επιπτώσεις, όπως την οικονομική εξάντληση κυρίως των κατοίκων της Αμμοχώστου. Μετά απ’ αυτό, η ανεξαρτησία του νησιού περιορίστηκε. Τελικά, το 1410, οι Φράγκοι προσπαθούν να ανακαταλάβουν την Αμμόχωστο και να ανορθώσουν οικονομικά το κράτος, με επικεφαλή τον Ιανό. Ο συγκεκριμένος Φράγκος βασιλιάς προέβει σε δυο αποτυχημένες επιθέσεις κατάληψης της Αμμοχώστου. Ο ίδιος όμως, κατάφερε να νικήσει τους Γενουάτες, ενώ προσπαθούσαν να κατακτήσουν τη Λεμεσό.

  Το πρώτο τέταρτο του 15ου αιώνα, εκδηλώθηκαν επιδρομές από Σαρακηνούς εναντίον της Κύπρου, καθιστώντας την φόρου υποτελής στο σουλτάνο. Τότε, οι χωρικοί και οι δουλοπάροικοι του νησιού εκμεταλλευόμενοι την αναρχία που επικράτησε, επαναστάτησαν εναντίον "των πλουσίων και των Φράγκων ευγενών". Κατά τη διάρκεια του ξεσηκωμού, οι επαναστάτες κήρυξαν ηγέτες σε όσες αγροτικές και αστικές περιοχές κατάφεραν να υποτάξουν. Ανάμεσα στους προαναφερόμενους ηγέτες ξεχώρισε ο Αλέξης, ο οποίος ανακηρύχθηκε ρήγας του Λευκονίκου, πετυχαίνοντας να υποτάξει την ύπαιθρο γι' αυτό και η επανάσταση έγινε γνωστή ως εξέγερση του Ρε Αλέξη. Παρόλο, που οι πληροφορίες για την εξέγερση είναι περιορισμένες, φαίνεται πως σημειώθηκαν αρκετές συγκρούσεις ανάμεσα στις αντίπαλες πλευρές. Οι Φράγκοι, το 1427, θανάτωσαν τους αρχηγούς του κινήματος, πετυχαίνοντας την καταστολή των επαναστατικών εστιών. Η ανακήρυξη της Ελένης Παλαιολογίνας ως «αντιβασίλισσα» της Κύπρου, περί τα μέσα του 15ου αιώνα, συνοδεύτηκε από φιλελληνική και φιλορθόδοξη, όπως θα παρουσιαστεί πιο κάτω, πολιτική. Η συγκεκριμένη παραχώρησε στους Έλληνες για πρώτη φορά κρατικά αξιώματα. αλλά και κατέστησε την ελληνική κυπριακή διάλεκτο ως τη γλώσσα της αυλής.

Ιωάννα Παρασκευαϊδου

Αντώνης Μανές

Μάριος Δάμος

Α2 Γυμνασίου